ARAPÇA ÖZLÜ (HİKMETLİ) SÖZLER

1- Âdemoğlu, kendisine yasaklanan şeylere karşı çok hırslıdır.

ابْنُ اٰدَمَ حَريصٌ عَلَى ماَ مُنِعَ مِنْهُ

2- Sen kötülüğü terk et ki, o da seni terk etsin.

أُتْرُكِ الشَّرَّ يَتْرُكْهُ

3- Dilin seni hapsetmemesi için sen onu hapset!

اِحْبِسْ لِساَنَكَ لِئَلاَّ يَحْبِسَكَ

4- Susan (sessiz) köpekten ve durgun akan sudan sakın!

اِحْذَرِ الْكَلْبَ الصَّامِتَ وَالْمَاءَ الرَّاكِدَ

5- İhsan, dili keser. (İhsan, iyilik; dille gelecek zararları engeller)

الإِحْسَانُ يَقْطَعُ اللِّسَانَ

6- Edeb, altından daha değerlidir.

الأَدَبُ خَيْرٌ مِنَ الذَّهَبِ

7- Bedava sirke baldan tatlıdır.

الْخَلُّ بِلاَ ثَمَنٍ أَحْلَى مِنَ الْعَسَلِ

8- Tavuk, horoz gibi öterse kesilir!

إِذَا صَاحَتِ الدَّجَاجَةُ صِيَاحَ الدِّيكِ فَلْتُذْبَحُ

9- Hastalık teşhis edilirse, tedavi kolaylaşır.

إِذَا عُرِفَ الدَّاءُ سَهُلَ الدَّوَاءُ

10- Kapın alçaksa, eğilmek zorundasın.

إِذَا كَانَ بَابُكَ قَصِيرًا فَلاَ مَقَرَّ لَكَ مِنَ الإِنْحِنَاءِ

11- Kimsenin olmadığı vadide tilki vali olur.

إِذَا كَانَ الْوَادِى خَالِيًا يَكُونُ الثَّعْلَبُ وَالِيًا

12- İnsanların en akıllısı, onlardan (en güzel şekilde) özür dileyendir.

أَعْقَلُ النَّاسِ أَعْذَرُهُمْ لِلنَّاسِ

13- Evden önce komşu al.

اِشْتَرِ الْجَارَ قَبْلَ الدَّارِ

14- İnsan, (kendisine yapılan) iyiliğin kuludur.

الإِنْسَانُ عَبْدُ الإِحْسَانِ

15- Yerin kulağı vardır.

إِنَّ لِلْحِيطَانِ اٰذَانًا

( حِيطَان kelimesi, حَائِط kelimesinin çoğul şeklidir; "duvar" anlamına gelir. Motamot anlamı; "Hiç şüphesiz duvarların kulakları vardır" şeklindedir. Atasözü olarak bu ifade, "yerin kulağı var" şeklindedir)

16- Hayâsız kadın tuzsuz yemek gibidir.

اِمْرَأةٌ بِلاَ حَيَاءٍ كَطَعَامٍ بِلاَ مِلْحٍ

17- İnsaf dinin yarısıdır.

الإِنْصَافُ نِصْفُ الدِّينِ

18- Belâ, söylemeye bağlıdır.

إِنَّ الْبَلاَءَ مُوَكَّلٌ بِالْمَنْطِقِ

(Çok belâ okuyan/söyleyen, belâya uğrar)

19- İlmin başı acı, sonu tatlıdır.

أَوَّلُ الْعِلْمِ مُرٌّ وَاٰخِرُهُ حُلْوٌ

20- Sinirlenmenin başı delilik, sonu da pişmanlıktır.

أوَّلُ الْغَضَبِ جُنُونٌ وَآخِرُهُ نَدَمٌ
21- Gözden ırak olan, gönülden de ırak olur.
الْبَعِيدُ عَنِ الْعَيْنِ بَعِيدٌ عَنِ الْبَالِ
22- Güneş giren eve doktor girmez.
الْبَيْتُ الَّذِى تَدْخُلُهُ الشَّمْسُ لاَ يَدْخُلُهُ الطَّبِيبُ
23- Bir şeyi erteleme, zamandan çalmadır.
التَّأجِيلُ لِصُّ الزَّمَانِ
24- Bilgisiz tecrübe, tecrübesiz bilgiden daha hayırlıdır.
التَجْرِبَةُ بِدُونِ تَعَلُّمٍ خَيْرٌ مِنَ التَّعَلُّمِ بِدُونِ تَجْرِبَةٍ
25- Câhile cevap vermemek bir cevaptır.
تَرْكُ الْجَوَابِ عَلَى الْجَاهِلِ جَوَابٌ
26- Ağaç, meyvesiyle tanınır.
تُعْرَفُ الشَّجَرَةُ مِنْ ثَمَرِهَا
27- Senin hürriyetin, başkalarının hürriyeti başladığı an biter.
تَنْتَهِى حُرِّيَّتُكَ حِينَ تَبْدَأُ حرِّيَّةُ الاٰخَرِينَ
28- Sebât, başarının yoludur.
الثَّبَاتُ طَرِيقُ النَّجَاحِ
29- Ahmaka cevap sükûttur.
جَوَابُ الأَحْمَقِ السُّكُوتُ
Bu cümleyi aşağıdaki şekilde de ifade edebiliriz.
جَوَابُ السَّفِيهِ السُّكُوتُ عَنْهُ 
30- Hür kişi, tamah ettiğinde köle; köle, kanaat ettiğinde hür kişi olur.

الْحُرُّ عَبْدٌ إِذَا طَمَعَ وَالْعَبْدُ حُرٌّ إِذَا قَنَعَ
31- Sırrın esirindir. Konuşursan, sen onun esiri olursun.

سِرُّكَ أَسِيرُكَ إِذَا نَطَقْتَ بِهِ فَأَنْتَ أَسِيرُهُ

32- Sükût, razı olmanın kardeşidir. (Sükût, ikrardandır)

السُّكُوتُ أَخُو الرِّضَا

33- Sükût, âlim için süs; câhil için bir örtüdür.

السُّكُوتُ لِلْعَالِمِ زِينَةٌ وَلِلْجَاهِلِ سَتْرٌ

34- Zayıfların silahı şikâyettir.

سِلاَحُ الضُّعَفَاءِ الشِّكَايَةُ

35- Adaletsiz sultan susuz bir nehir gibidir.

سُلْطَانٌ بِلاَ عَدْلٍ كَنَهْرٍ بِلاَ مَاءٍ

36- Kimi davranışlar, konuşmaktan daha anlamlıdır.

رُبَّ حَالٍ أَفْصَحُ مِنْ لِسَانٍ

37- Kişinin davranışları karakterini yansıtır.

سِيرَةُ الْمَرْءِ تُنْبِئُ عَنْ سَرِيرَتِهِ

38- İlimsiz düşünce sapıklık; amelsiz ilim vebaldir.

الرَّأْىُ بِغَيْرِ عِلْمٍ ضَلاَلٌ وَالْعِلْمُ بِغَيْرِعَمَلٍ وَبَالٌ

39- Kimi uzaktakiler yakındakilerden daha faydalıdır.

رُبَّ بَعِيدٍ أَنْفَعُ مِنْ قَرِيبٍ

40- Yalancının mumu yatsıya kadar yanar.

شَمْعَةُ الْكَذَّابِ لاَ تَشْتَغِلُ إِلاَّ إِلَى وَقْتِ الْعِشَاءِ
41- Kötü kimselerle arkadaşlık kurmak şeytanın tuzağıdır.

صُحْبَةُ الأَشْرَارِ مَصِيدُ الشَّيْطَانِ

42- Sabır, en iyi ilaçtır.

الصَّبْرُ أَحْسَنُ دَوَاءٍ

43- Dil yarası, kılıç yarasından daha ağırdır.

ضَرْبُ اللِّسَانِ أَشَدُّ مِنْ طَعْنِ السِّنَانِ

44- Akıllının zannı, câhilin yakînen bilmesinden daha iyidir.

ظَنُّ الْعَاقِلِ خَيْرٌ مِنْ يَقِينِ الْجَاهِلِ

45- Yüksek ses boş karından çıkar.

الصَّوْتُ الْعالِى مِنَ الْبَطْنِ الْخَالِى

46- Arkadaşın, sana doğruyu söyleyendir; seni tasdik eden değil.

صَدِيقُكَ مَنْ صَدَقَكَ لاَ مَنْ صَدَّقَكَ

47- Sağlık, sağlıklı olanların başında bir taçtır. Onu ancak hastalar görür.

الصِّحَّةُ تَاجٌ عَلَى رُؤُوسِ الأَصِحَّاءِ لاَ يَرَاهُ إِلاَّ الْمَرْضَى

48- İhtiyaç sahibi kördür.

صَاحِبُ الْحَاجَةِ أَعْمَى

49- İnsanların sana nasıl davranmasını istiyorsan öyle davran.

عَامِلِ النَّاسَ كَمَا تُحِبُّ أَنْ يُعَامِلُوكَ

50- Akıllı kişi, diline sahip olandır.
الْعَاقِلُ مَنْ أَمْسَكَ لِسَانَهُ