SELEF’E VE RABBÂNÎ ÂLİMLERE UYMANIN GEREĞİ ÜZERİNDE ÂYET VE HADÎSLER:

Rabbimiz, Ensâr, Muhâcir ve bu ikisine en güzel şekilde tâbi’ olan mü’minlerden râzı olmuştur:

• “İleriye geçen Muhâcir ve Ensâr ile onlara güzellikle uyanlardan Allah râzı olmuştur. Onlar da, O’ndan hoşnut olmuşlardır. Bunlar için orada ebediyyen kalmak üzere altından ırmaklar akan cennetler hazırlamıştır. İşte bu, en büyük kurtuluştur.” (Tevbe: 100)

Bu Âyet bizlere, Ensâr ve Muhâcirlere ittibâ etmemizi emretmektedir. Mü’minler, Selef-i Sâlihîn’e uymakla ve bunlara güzellikle uyan İslâm âlimlerine uymakla, en büyük kurtuluş olan cennetleri kazanmaktadırlar.

 Allah Sübhânehu ve Teâlâ, âlimlere itaat etmeyi, onlara sormayı, meseleleri onlara arz etmeyi emretmektedir:

• “Ey iman edenler, Allah’a itaat edin. Peygambere de itaat edin. Ve sizden olan emir sahiplerine de. Eğer Allah’a ve âhiret gününe inanıyorsanız, herhangi bir hususta anlaşmazlığa düşerseniz, onu Allah’a ve Rasûlü’ne götürünüz. Bu, hem daha hayırlı, hem de sonuç itibariyle daha güzeldir.” (Nisâ: 59)

Bu Âyetteki emir sahiplerinden maksat; Rabbânî âlimlerdir. Bu tabirin “âlimler” anlamında olduğunu şu Âyet-i Kerîme açıklığa kavuşturmaktadır:

• “Kendilerine güven ve korkuya dair bir haber geldiğinde onu hemen yayıverirler. Hâlbuki bunu Rasûl’e ve içlerinden emir sahiplerine döndürmüş olsalardı, içlerinden işin iç yüzünü araştırıp çıkaranlar (istinbât edebilecekler), onun ne olduğunu elbette bilirlerdi. Allah’ın üzerinizdeki lutfu ve rahmeti olmasaydı pek azınız müstesnâ, şeytana uymuş gitmiştiniz.” (Nisâ: 83)

• “Biz, senden önce de kendilerine vahyettiğimiz erkeklerden başkasını peygamber göndermedik. Eğer bilmiyorsanız, Zikir ehline sorun.” (Nahl: 43; Enbiyâ: 7)

Bu Âyetteki Zikir ehlinden maksat her ne kadar Kitap ehlinin âlimleri olsa da, Muhammed ümmetinin âlimlerine de sormak manası zımnen mevcuttur.

Bu Âyet; Mekkeli müşriklerin risâleti inkârlarına cevap niteliğindedir. Müşrikler, Peygamberimizin peygamberliğini kabul etmeyince, Rabbimiz, bu Âyeti göndererek, Hz. Muhammed’den önceki peygamberlere de vahyettiğini, onların kendi kavimlerine teblîğleri esnasında da aynı itirazlara muhatap olduklarını haber vermektedir. İsterseniz bu durumu, kendilerine kitap verilmiş olan Ehl-i Kitâb’a sorabilirsiniz, denmektedir. O dönemde, Kitap ehlinin âlimleri, Allah’ın Kitâbını her ne kadar mana olarak, çeviriler esnasında ve kelimelerin yerlerini değiştirerek tahrîf etmiş olsalar da, onlar İlâhî kitapların mesajlarından ve önceki peygamberlerin kıssalarından haberdar idiler…

Peygamberimiz ölmüşler için sövmeyi yasaklamıştır:

• “Ölülere sövmeyiniz. Çünkü onlar, önden göndermiş oldukları amellerin karşılıklarına ulaşmışlardır.” (Buhâri, Rikâk, 42, Hadîs No: 6516; Cenâiz, 97, Hadîs No: 1393)

 Peygamberimiz sahabîlerin faziletleri hakkında da şöyle buyurmaktadır:

• “Ashâbıma sövmeyiniz. Sizden biriniz, Uhud dağı kadar altın infâk etseniz, sahabîlerden birinin iki avuç (hurma) sadakasına erişemez; bunun yarısına da erişemez.” (Buhâri, Fedâilu Ashâbi’n Nebî, 5, Hadîs No: 3673)

 Sahabîlerin faziletleri hakkında çok sayıda Hadîs-i Şerîfler vardır. Bir Hadîs daha naklederek bu faslı uzatmayacağız:

• “Ensârı ancak mü’min olan sever, onlara ancak münâfık olan birisi buğzeder. Onları seveni Allah da sever, onlara buğzedene Allah da buğzeder.” (Buhâri, Menâkibu’l Ensâr, “Ensâr’ı Sevmek İmandandır Bâb’ı”, 4, Hadîs No: 3783)

İnsanların en hayırlısı, sırasıyla; sahabîler, tâbiîler, tâbiî’lere tâbi’lerdir:

• “İnsanların en hayırlısı benim asrım(da yaşayanlar)dır. Daha sonra onlardan sonrakiler, daha sonra da onlardan sonrakiler gelir.” (Buhâri, Şehâdât, 9, Hadîs No: 2651; Fedâilu Ashâbi’n Nebî, 1, Hadîs No: 3650; Rikâk, 7, Hadîs No: 6428, 6429; Eymân, 27, Hadîs No: 6695; Müslim, Fedâilu’s Sahâbe, 210-216; Tirmizî, Fiten, 45, Hadîs No: 2221; Şehâdât, 4, Hadîs No: 2302; Menâkıb, 57, Hadîs No: 3859; Nesâî, Eymân, 29, Hadîs No: 3809; İbn-i Mâce, Ahkâm, 27, Hadîs No: 2362)

· ALLAH'IN YARATTIĞI VARLIKLARIN GÖLGELERİ BİLE UZAYIP KISALARAK ALLAH'A SECDE ETMEKTEDİRLER:

"Allah'ın yarattığı herhangi bir şeyi görmediler mi? Onun gölgeleri zilletle ve itaatkâr olarak durmadan sağa sola dönerek Allah'a secde etmektedir." (Nahl: 48)

Her şeye rasyonel, maddeci ve analitik bakan materyalistlerin hiçbir zaman anlayamayacakları hakikatlerden bir tanesi de, varlıkların gölgelerin yerde uzanıp kısalmak suretiyle, yaratıcıya secde ettikleri ve O'na bağlılıklarını hal diliyle ifade ettikleri gerçeğidir! Allah huzurunda secde etmeyi kibirlerine yediremeyenler, belki kâinatın her zerresindeki varlıkların gölgelerine bakarak isyanlarının farkına varırlar!

· ÂYETLERİ "KULLUK" EKSENLİ OLARAK OKUMALIYIZ:

İnsanlar şunu bilsinler ki; gerek Kur’ân Âyetlerinde ve gerekse kâinat kitabının tüm satırlarında yazılı olan her şey, öncelikle "Allah'a kulluk" mesajını içerir. Bundan sonra gelen bilgiler, "Allah'a kul olma" ilkesine dayandığı müddetçe anlam kazanır. Âyetlerden ve evrenin sırlarından elde edilen bilimsel, teknik veya maddî kazanımlar, insanlar, Rabblerine kul olmadıkları sürece kendilerine âhirette hiçbir şey kazandırmaz. Akıllı insanın ilk hedefi ve amacı; Allah'ın gönderdiklerinden, O'na, iyi bir kul olma adına mesajlar almak ve o mesajları uygulamak olmalıdır! Kur’ân'ı da, her insanın öncelikli olarak bu şekilde okuması ve anlaması farzdır! "Rabbim, bu Âyetinde, kulluk adına benden ne istiyor; bana ne emrediyor, bana neleri yasaklıyor?" sorusunu nefsine yöneltmeden okunan Âyetler, kişiye fayda sağlamaz. İbâdet konusunu görmemezlikten gelerek Kur’ân okumak; sadece o kişinin, felsefe, cedel, münakaşa, makam, şöhret vb amaçlarla bilgiler yüklenmesi anlamına gelir. Yani bir nev'î bilgi hamallığıdır! Avamın arasındaki hamallar yükü sırtlarında taşırken, bu tür insanlar malumatları beyninde taşırlar; o bilgiler, kalplerine inmez ve gerekleriyle de amel etmezler. "Kur’ân ehli" olarak onu taşımak; Kur’ân'ın içindekilere uygun bir hayat yaşamak demektir. Kur’ân'ı, kafasında ya da elinde/sırtında taşıdığı halde, Kur’ân'ın hükümlerini dikkate almamak şeklindeki hamallık ise, merkeplerin kitap ya da değerli eşyalar taşımasına benzer! Yani onlar, Kitâb'ın gereğini yerine getirmezler; kalpleriyle, dilleriyle ya da amelleriyle o Âyetleri yalanlarlar. Rabbimiz bu tür insanlar hakkında şöyle buyurmaktadır:

"Kendilerine Tevrât yükletilip sonra onu yüklenmeyenlerin hali, ciltlerce kitaplar taşıyan merkebin hali gibidir. Allah'ın Âyetlerini yalanlayan topluluğun durumu ne kötüdür! Allah, zâlimler topluluğunu hidâyete iletmez." (Cuma: 5)

 Herkes şunu bilsin ki, "Kur'ân'ı hakkıyla okumak" veya "Kitâbı yüklenmek" demek; Kur'ân'ı gönderenin buyruklarına uygun bir hayat yaşamak demektir. Rabbimizin kendilerini merkebe benzettiği kimseler, ciltlerce kitaplar okumuşlar, kocaman kitapları ezberlemişler, belki Kur’ân'ın da hâfızı olmuşlar ama Kur'ân'ın içindekilere uygun bir kulluğu benimsememişlerdir. Yani hayat tarzlarını baştan sona Kur'ân'a göre şekillendirmemişlerdir! İşte Rabbimiz, bu insanları, bir eşeğin yüklenebileceği kadar kitaplar ile yüklü bir merkebe benzetmekte; onları, "Âyetleri yalanlayanlar", "zâlimler" ve "hidâyete layık olmayan bir topluluk" olarak nitelemektedir.

Bu nedenle, bize düşen; Kur’ân'ı öncelikli olarak, "İbâdet ve Kulluk Kitâbı" olarak görmemizdir. Kur’ân'ı, Matematik, Geometri, Tarih, Antropoloji, Sosyoloji, Psikoloji, Fizik, Kimya, Astronomi gibi bilim dallarının kitabı olarak görmemeliyiz. Elbette bütün ilimlerin kaynağı Kur’ân'dır. Ama Kur’ân'ı "Kulluk Kitâbı" olarak kabul etmeden, ona yaklaşımlar sergilemek, tutarsız bir davranıştır! Allah'a itaatkâr bir kul olmadıktan sonra, bir kimse, bilimsel bir buluş gerçekleştirse, kendisine ne faydası olur ki? Belki sadece dünyada geçici bir menfaat! Âhiretten ise hiçbir nasipleri olmaz! Dinamit'i bulan Nobel, ampulü bulan Edison, telefonu bulan Bell, sadece bu dünyada "dünyalık" elde etmişlerdir! O kazandıklarının hayrını bile görmediklerini, araştırmacı olan herkes bilir. "Ampulü bulması sebebiyle, Edison için dua edenlerin hayır duaları bile Edison'a yeter" diyenlerin sözleri, zikredilmeye dahi değmez ama bilmeyenler için kısaca cevap verelim. Edison kâfir bir insan olduğu için, onun için hiçbir mü'min dua etmez; Müslüman olmayanların duaları da boşunadır. "Kâfirlerin duası ancak boşunadır (hedefini şaşırmıştır)." (Ra'd: 14) Ayrıca kâfirlerin gerek cenâze namazlarının kılınamayacağı, gerekse onlar adına dua edilemeyeceği, kabirlerinin başında durulamayacağı hususunda Tevbe: 84. Âyet okunabilir. Çünkü o kimseler Allah ve Rasûlünü inkâr ederek, küfür üzere ölmüşlerdir... Küfürden, kâfirlerden ve zâlimlerden Allah'a sığınırız.

· DİNİNİZİ KİMDEN ALDIĞINIZA DİKKAT ETMEDİKÇE, AKİDE YÖNÜNDEN SELAMET BULAMAZSINIZ!

Kimisi, insanları ağlatarak, kimisi de güldürerek saptırıyor. Sözde, Allah, bir adama tecellî ederek demiş ki: -Hâşâ- "Ete kemiğe büründüm, 'Mahmûd' diye göründüm!" Kafiyeli, şiirsel bir beyit! Nasılsa insanların çoğu, şarkı-türkü tarzındaki şeylerin içeriğine, manasına bakmadan cezbeye geliyorlar ya! Bu sözü, keşfi açık bir vatandaş demiş! Başka bir mürîd de işine geldiği için, vahiy teblîğ eder gibi, sorgulamadan, itirazsız kabul ediyor! Adamların keşfi açıkmış! Devamlı Allah'la görüşüyorlar ya! Oysa kulların, Allah ile vahiy bağlamındaki bağlantıları Kur'ân-ı Kerîm ile olmaktadır. İnsan, içine gelen her duyguyu ya da rüyayı keşf, ilhâm, zuhûrât sanırsa; şeytanların işleri oldukça kolaylaşır!.. Zaten görünen o ki şeytanlar, insanları saptırmada fazla yorulmuyorlar. Allah, Tevhîd'e aykırı her i’tikâd, söz, duygu, amel ve ahlâktan hepimizi muhâfaza etsin. Âmîn!

·       MUTLAK İRÂDE SAHİBİ ALLAH'TIR:

Bir Hadîste de geçtiği gibi;

 مَا شَاءَ اللهُ كَانَ وَمَا لَمْ يَشَأْ لَمْ يَكُنْ

"Allah'ın dilediği olur, dilemediği olmaz" (Ebû Dâvûd, Edeb, 110) buyrulmuştur...

Ebû Ya'lâ'nın Hz. Âişe validemizden rivâyet ettiği Hadîs'te şöyle geçmektedir: "Allah ve Muhammed dilerse, demeyiniz; sadece Allah dilerse (MâşâAllah) deyiniz."

 ARAPÇASI:

 وَلاَ تَقُولُوا مَا شَاءَ اللهُ وَ شَاءَ مُحَمّدٌ وَقُولُوا مَا شَاءَ اللهُ وَحْدَهُ

(رواه أبو يعلى عن عائشة)

· ALLAH’IN EN GÜZEL İSİMLERİ (EL-ESMÂU’L HUSNÂ):

Rahmân ve Rahîm olan Rabbimiz şöyle buyurmaktadır:

"En güzel isimler (el-Esmâu'l Husnâ) Allah'ındır. O halde O'na bunlarla dua edin. O'nun isimlerinde eğriliğe sapanları terk edin. Onlar yapmakta olduklarının cezasını göreceklerdir." (A'râf: 180)

"O Allah'tır ki, Hâlık'tır, Bârî'dir, Musavvir'dir. En güzel isimler yalnız O'nundur. Göklerde ve yerde ne varsa hepsi O'nu tesbih eder. O, Azîz'dir, Hakîm'dir." (Haşr: 24)

"De ki: 'İster Allah diye çağırın, ister Rahmân diye çağırın. Hangisi ile çağırırsanız çağırın, esasen en güzel isimler O'nundur.' Namazında sesini ne pek yükselt ne de pek kıs, ikisi ortası bir yol tut." (İsrâ: 110)

İnsanlığın Tevhîd muallimi olan son Rasûl Hz. Muhammed aleyhisselâm şöyle buyurmuştur:

"Şüphesiz Allah'a has, yüzden bir eksik olarak, doksan dokuz isim vardır. Her kim bu isimleri ihsâ ederse (anlamını bilerek sayarsa, ezberlerse ve iman ederek gereklerine uygun olarak amel ederse) cennete girer." (Buhârî, Tevhîd, 12)

"Allah'ın doksan dokuz, yani bir müstesnâ olmak üzere yüz ismi vardır. Bunları ezberleyen her bir kişi mutlaka cennete girer. O (Allah) tektir, tek olanı sever." (Buhârî, Deavât, 68)

Allah'ın güzel isimleri, doksan dokuz ile sınırlı değildir. Allah'ın, Kur’ân ve Sünnette bize bildirdiği ya da bize bildirmeyip katında saklı tuttuğu isimleri çoktur. Zikrettiğimiz anlamdaki Hadîsler, Allah'ın isimlerinden doksan dokuz tanesinin anlamını öğrenen, bunları ezberleyen, Allah'ın bu isimlerine gerektiği gibi iman eden ve bu imanlarını hayatlarına yansıtarak bir hayat yaşayan, bu hal ve i’tikâd üzere Allah'ın huzuruna vasıl olanların cennete gireceği konusundaki bir müjdedir. Yani bu kadarını gerçekleştirmek, cennete girmek için kifâyet etmektedir, demektir. Allah'ın isimlerinin doksan dokuz rakamı ile ifade edilmesinin çok hikmetleri vardır. Bir tanesi, bu sayı, çokluktan kinâyedir; yani Allah'ın isimlerinin çokluğuna delâlet eder. Allah'ın isim ve sıfatlarını gerçek anlamda bir sayı ile tahdîd etmek (sınırlandırmak) mümkün değildir. İkincisi de, doksan dokuz sayısı, tekliğe yani Allah'ın isim, sıfat ve fiillerinde vahdâniyyetine (tekliğine) delâlet etmektedir. Sahîh-i Buhârî'den naklettiğimiz ikinci Hadîs de, buna açıkça delâlet etmektedir. Yani Allah'ın isimlerini ezberlemenin anlamı, mücerred ezber değil, o isimleri hıfz ederek yani koruyarak, o isimlere iman bakımından hakkını vererek bir ezberleme şeklidir. Allah'ı Tevhîd etmeyen yani Tevhîd akîdesine i’tikâd etmeyen kimse, değil bu isimleri ezberlese, Kur'ân'ın tamamını ezberlese dahi ebedî cehenneme gider. Bu Hadîslerle vurgulanan asıl konu, Allah'ın kullarının, başkalarına değil, ancak Allah'a ibâdet etmeleri hakikatidir. Allah'ın doksan dokuz ismini ezberlemeye teşvik açık şekilde Tevhîd akîdesine teslimiyete davettir. Zira Tevhîd akîdesine teslimiyet ancak Allah'ın isim ve sıfatlarını sahîh bir şekilde öğrenmekle mümkün olur.

Uyarı: Arapça'da, Allah'ın güzel isimleri ifadesi, "el-Esmâul Husnâ" şeklinde söylenir. Bu bir sıfat tamlamasıdır. Günümüzde halk bunu genelde "Esmâul Husnâ" şeklinde söylemektedir ki, bu ifadenin anlamı -hâşâ- (en güzel kadının isimleri) şeklindedir. Bu ifade şeklinden şiddetle sakınmak gerekir. Bu son söylediğimiz yanlış telaffuzlu terkip, isim tamlamasıdır. el-Esmâu'l Husnâ ifadesi Arapçadır; bu ifade ya aslı üzerinde aynen böyle telaffuz edilmelidir ya da Farsça terkip olarak Esma-i Husnâ şeklinde söylenmelidir. Yani Arapça bilmeyenler, "Esmâ'ul" yerine "Esmâ-i" şeklinde söyleyebilir. Fakat en doğrusu, "el-Esmâu'l Husnâ" demektir.

Ayrıca, "Allah'ın en güzel isimleri" anlamında, أسماء الله الحسنى "Esmâullâhi'l Husnâ" diye de söylenebilir. 

·  SEYYÂH İBN-İ BATÛTA'NIN, ŞEYHU'L-İSLÂM İBN-İ TEYMİYYE HAKKINDAKİ İFTİRASI:

Şeyhu'l-İslâm, bu gezginin dediği gibi gerçekten, "işte Allah, dünya semâsına şu benim inişim gibi iner" demiş midir?

Eğer böyle bir şey dediyse, bu söz veya bu söze uygun cümleler neden kendi kitaplarında yoktur? Aksine bu sözün hılâfına sayısız açıklamalar bulunmaktadır! Bir an dediğini varsaysak bile; peki neden o dönemde çağdaşı olan Rabbânî İslâm âlimleri ve müctehidleri bu sözü, Şeyhu'l-İslâm'dan nakletmediler ya da nakzetmediler?

Yüce Allah'ı mahlûkâta benzetme (teşbîh)'den, cisimlendirme (tecsîm)'den ve sıfatlarını keyfiyetlendirme (tekyîf)'den sakınma ve sakındırma konusunda hayatı boyunca çok hassas olmuş bir âlimin; tüm yaşam mücâdelesi, i’tikâdı, yetiştirdiği çok sayıdaki âlim ve müctehid talebeleri ve geride bıraktığı sayısız eserleri bu iftirânın yalan olduğuna şâhitlik ederken, işi gücü yalan söylemek, iftirâ etmek ve insanları garip, tuhaf söz ve olaylarla etkileyip dikkat çekmek olan bir seyyâhın lafına hiç itibar edilebilir mi? Hem de bu yalana o dönemdeki âlimlerin karşı çıkmasına rağmen... Bu kadar kolay mıdır, bir kimseye iftirâ etmek? Sırf bozuk akîdelerini ıslah etmek için çabaladığı için, bir kimseye hakkın dışında yakıştırmalar uydurarak, onu itibarsızlaştırmaya çalışmak ne kadar büyük âcizliktir! Tarih bu zavallıları kaydetmiştir ve kendi avenesinden başkasının gözünde de hiçbir itibarları kalmamıştır! Allah, dünyada iken bile suçlarına uygun cezayı kendilerine vermiştir! Yarın, Huzûr-u Rabbi'l Âlemîn'de hallerinin ne olacağını ise, Allah çok iyi bilmektedir!

İbn-i Teymiyye'nin eserlerini okumaktan, anlamaktan âciz olanlar, sırf kendi akîdelerine aykırı sözler söylediği için bu mübârek âlime muhâlefet etmişlerdir. Keşke aleyhlerinde söylendiğini anladıkları kadar, ne söylendiğine de bakıp i’tikâdlarını düzeltselerdi! Böylesi, kendileri için daha hayırlı olurdu...

Uydurulmuş o hikâyeye gelelim...

Şeyhu’l-İslâm İbn-i Teymiyye’ye, çağdaşı mutasavvıf, kelamcı ve bid’atçi hasımlarından çokça iftirâlarda bulunulduğu gibi, çağından sonra günümüze kadar da bu durum devam edecek gibi görünmektedir. Ancak bu iftirâlar arasında en şaşırtıcı olup hasım bid’atçilerin dayanak kabul ettikleri iftirâ ise gezgin İbn-i Batûta’nın, "Rihletu İbn-i Batûta (İbn-i Batûta Seyahatnamesi)" diye tanınıp meşhur olmuş "Tuhfetu’l-Enzâr..." adını taşıyan eserinde -Allah’tan layıkı ile muamele görmesini dileriz- söylediği şu sözlerdir:

"726 yılı muazzam Ramazan ayı 9’una tesadüf eden perşembe günü Şam’ın Dımeşk şehrine vardım... Dımeşk’de Hanbelî fukahasının büyüklerinden Şam’ın büyüğü ve çeşitli ilim dalları hakkında söz söyleyen Takıyyu’d-Dîn İbn-i Teymiyye vardı. Ancak aklı pek yerinde değildi. Dımeşk’liler onu çokça ta’zim eder, o da minbere çıkıp, onlara vaazlar verirdi..." diye sözlerini sürdürür ve daha sonra şunları söyler:

"Caminin minberinde insanlara vaaz ederken cuma gününde huzurunda bulundum. Onlara öğüt veriyordu, söylediği sözler arasında şu da vardı:

Allah dünya semâsına benim şu inişim gibi iner, dedi ve minberin basamaklarından bir basamak indi. İbnu’z-Zehrâ diye bilinen Malikî mezhebine mensup bir fakîh ona karşı çıktı ve onun söylediği bu sözü reddetti. Fakat herkes bu fakîhe karşı çıktı, elleriyle, ayakkabılarıyla ona alabildiğine vurdular ve sarığı da düştü..."

İbn-i Batûta daha başka yalan ve iftirâlarını da bunların akabinde sıralamaya devam etmektedir.[1]

İbn-i Batûta’nın iftirâ sözleri bu. Bundan dolayı Şeyh Ahmed b. İbrâhîm b. Îsâ "el-Kasîdetu’n-Nûniyye" (Şerhu'l-Kasîdeti'n-Nûniyye, 1, 497)'ye yazdığı şerhinde şu sözleri söylemektedir: "Böyle bir yalandan Allah’a sığınırız. Bu yalanı söyleyen Allah’tan korkmaz mı? Bu iftirâda bulunan utanmaz mı?

İbn-i Batûta, Şeyhu'l-İslâm İbn-i Teymiyye'ye iftirâ ederek, onun, Dimeşk'de bir caminin minberinin basamağından bir basamak inerek "Allah dünya semâsına işte benim indiğim gibi iner" dediğini söylediğini/gördüğünü iddia (iftirâ) etmiştir. Mâlikî fakîhlerinden İbn-i Zehrâ bu adamın sözlerine karşı çıkmıştır.[2]

İbn-i Batûta, Dımeşk'e 726 yılı 9 Ramazan'da geldiğini söylemektedir. İbn-i Teymiyye o sırada el-Kal'a'da hapiste idi. Bu durumu talebesi Hâfız Muhammed b. Ahmed b. Abdu'l-Hâdî Tabakâtu'l Hanâbile'de zikretmiştir.

Ebû'l Ferac: "Şeyhu'l-İslâm, 726 yılı Şaban ayının 6. gününden Zilkade ayının 28. gününe kadar el-Kal'a'da hapiste kaldı."[3]

Yalan söylemeyi ve iftirâ etmeyi meslek edinmiş bu türden adamlara, Peygamber Efendimizin Hadîsiyle cevap veriyoruz. "Eğer utanmazsan dilediğini yap!"[4]

İbn-i Batûta’nın çokça yalan söylediğinin delillerinden birisi de onun seyahatnamesinde naklettiği çok acayip hikâyeleridir. O kadar ki, İbn-i Haldûn bu seyahatnameden bir miktar nakillerde bulunduktan sonra şunları söylemektedir:

"...Onun anlattığı şeylerin çoğunluğu Hint ülkesinin hükümdarı ile ilgili olup onu dinleyenlerin çokça garip karşılayacağı halleri ile ilgili anlattıklarıdır... O bu kabilden hikâyeler anlattı, bu sefer insanlar kendi aralarında onun yalancı olduğunu söylemeye koyuldular. O günlerde Sultan Faris b. Vardar’ın veziri ile karşılaştım. Bu hususta onunla konuştum ve ben bu adamın insanlar tarafından yaygın bir şekilde yalanlanmış olması dolayısıyla vermiş olduğu haberleri kabul etmediğini gördüm."[5]

Şimdi bu iftirâdan medet umanlara soruyoruz. Moğol İstilası esnasında Moğol hükümdarı Kazan Han'ın karşısına büyük bir cesaret, vakar ve soğukkanlılıkla çıkıp, yanında herkesin korkudan titrediği o zâlime karşı en beliğ ifadelerle Müslümanların haklarını savunan ve yaptıkları zulümlerden dolayı kendisine nasihat eden bir kimseye, iftirâda böylesine aşırı gitmek ne büyük cüretkârlıktır! Bu cüretkârlık, insaf ve adalete mi dayanıyor yoksa cehalete mi? Şeyhu'l-İslâm'a karşı yalan söylerken bu kadar kahraman(!) kesilenler, Moğol istilası esnasında, o, cephede zâlimlere karşı kılıç sallarken, hangi köşelerde zikir çekmekle meşguldüler acaba? O müfterîler ve bu insafsız iftirâya çanak tutanlar; Moğol mezâlimi karşısında cesaretlerini mi kaybetmişlerdi? Ümmetin Şeyh’ine iftirâ ederken dilleri şakıyanların, Moğol hükümdarı ve komutanları karşısında nutukları mı tutulmuştu? O zamanlarda, ümmet zulümler altında inim inim inlerlerken, feryatları gök kubbeyi inletirken, sizlerin o merhamet ve şefkat âbidesi(!) ğavs'larınız, kutb'larınız size ve tüm mazlumlara neden yardıma gelemediler? Arkanızda evliyâ (!) ordusuyla Cengiz Han'ı sürklase etseydiniz ya! Yoksa siz mi onları yardıma çağırmadınız! Sizde durum böyle, ya Şeyhu’l-İslâm’da durum nedir? O da, sizin gibi, hasmından intikam alma ve onları itibarsızlaştırma sevdalarına mı düştü? Onu ve onun akîdesini sizden ayıran ayırıcı çizgilerden bir tanesi de işte budur! Hakkı savunan ve davası hak olan kimse, muhâliflere taşkınlık yapmaz, hakkın dışına çıkarak, tabir-i câizse belden aşağı vurmaz. Bu nedenle de o mübârek Şeyh -İbn-i Teymiyye- daha sonra kendisine muhâlefet eden herkesten intikam alacak bir imkâna ve iktidar gücüne sahip olduğu halde, onlardan asla intikam almamıştır. İşte hak yolunun yolcusunun muhteşem davranışı budur! Allah ona rahmetiyle karşılık versin.

Meyve veren ağacı taşlayan câhillerin yaptığı gibi yapmayın. Üzüm yemek istiyorsanız, bağa, bağcıya ve asmalara zarar vermeden üzüm yeyin ama nankörlük etmeyin! İbn-i Teymiyye’ye, sevgide aşırı gidenler olabilir. Bu durumu Şeyhu’l-İslâm’a saldırı malzemesi yapmayın! Bu durumu o istemedi. Siz de, ona buğz’da aşırı gidenler değil misiniz? Bu durumu da o istememişti hatta böyle yapanlardan râzı olmamıştı. Bu nedenle bir kimseye karşı sevgi besleyenler de, sevmeyenler de, hatta sevgi ya da buğz’da aşırı gidenler de olabilir. Ama şu bir gerçektir ki, İbn-i Teymiyye’ye sevgi beslemeyen aklıselîm, âdil, insaflı bir muvahhid kimse göstermek neredeyse imkânsızdır. İtibar edilmeyecek zan, kuruntu ve nefsânî sözleri can simidi görmeyin; o sözler insanı selamet sahiline değil azâba sürükler! Ona düşmanlık edenler, genelde akîdeleri bozuk, sûfî, bid’atçı ve câhil kimselerdir. Onu sevenler ise tüm ümmet ve İslâm âlimleridir. Ümmetin imamı konumundaki çok değerli pek çok âlim de, İbn-i Teymiyye’nin talebesidir. Yahut da onun ilminden istifade etmişler ve etmektedirler. Onun ilminden yararlanma durumu -inşâAllah- kıyâmete kadar da devam edecektir. Ya İbn-i Teymiyye’ye düşman olanlar kimler? Herkes biliyor ki, akîdeleri bozuk olup da, kendilerini Selef-i Sâlihîn akîdesi üzere ıslah etmeye çalıştığı birkaç güruhtur! Kendilerine iyilik eden bir imama düşmanlık etmek ancak câhillerin sıfatıdır! Rabbimiz şöyle buyurmaktadır: “İyiliğin karşılığı iyilikten başkası olabilir mi?”[6]

İftirâdan başka tutar dalı kalmayan yalancıların yalancı sığınaklarını emniyetli kaleler sanmaktan, Allah Teâlâ tüm kullarını muhâfaza etsin.

·  ACELECİLİK ŞEYTANDANDIR, TEENNÎ İSE RAHMÂN'DANDIR.

"Heyecan ve hislerine kapıldığın an, kendini kaybettiğin ve kontrolden çıktığın andır. Hikmet, teennî, sukûnet ve soğukkanlılık; başarının basamaklarıdır."

Rabbimiz şöyle buyurmaktadır:

 وَكَانَ الإِنسَانُ عَجُولاً

"İnsan pek acelecidir." (İsrâ: 11)

 خُلِقَ الإِنسَانُ مِنْ عَجَلٍ

"İnsan aceleden (aceleci tabiatta) yaratılmıştır." (Enbiyâ: 37)

Peygamberimiz şöyle buyurmuştur:

 "Düşünerek, ölçülü hareket etmek Allah'tan; acelecilik ise şeytandandır." (Tirmizî, Birr, 66, No: 2012)

"Acele eden hata eder, teennî eden isabet eder." (Beyhakî)

FAKAT BAZI İŞLERDE ACELE ETMEK GEREKİR.

Bu tür durumlarda acele davranmak, zemmedilmiş 'acelecilik' değildir; bilâkis bu işleri yapmada acele davranmak Sünnet ile sâbittir. Onlar şunlardır:

SÜNNETE GÖRE; HANGİ İŞLERDE ACELE ETMEK GEREKİR?

1-   Misafir gelince yemek yedirmeli,

2-   Bir kimse ölünce defin işini acele yapmalı,

3-    Bulûğa erince kızı, dul kalınca da kadını evlendirmeli,

4-   Vadesi gelince ya da ödeme imkânına sahip olunca borcu hemen ödemeli,

5-    Günah işleyince hemen tevbe ve istiğfâr etmeli,

6-   Vakti gelince hemen namazı kılmalı,

7- Sadaka vermekte acele etmeli,

8-   İftarda acele etmeli,

9-    Doğan erkek çocuğunun sünnetini yaptırmakta da acele davranmalıdır.

Âhirete ait amellerin dışındaki işlerde acele davranmamak daha hayırlıdır. Hayırlı işlerde acele etmek gerekir; çünkü şeytan o hayra mâni olmak ve insanı o iyilikten alıkoymak ister.

MÜSLÜMAN ECDÂD, SABRIN ÖNEMİNE VE ACELECİLİĞİN KÖTÜLÜĞÜNE VURGU YAPMAK İÇİN ÇOK SAYIDA GÜZEL SÖZ SÖYLEMİŞTİR:

- Acele işe şeytan karışır.

- Ağır giden yol alır, hızlı giden yolda kalır.

- Ağır git ki, yol alasın.

- Sabırla koruk, helva olur.

- Geç olsun da güç olmasın.

- Demir tavında dövülür.

- Terazi var, tartı var; her bir işin vakti var.

- Acele giden, ecele gider.

- Acele bir ağaçtır, meyvesi pişmanlıktır.

- Dereyi görmeden paçaları sıvama!

- Hızlı koşan, çabuk yorulur.

- Acele etme, dilini ısırırsın.

- 'Acaba'nın sırası değil, acele etme.

- Acele etsen de, iş olacağına varır.

Aslında dünya ve âhiretin hayırlarını elde etmek için acele davranılması gereken işler, akl-ı selîm'in malumudur. Mesela; hastayı veya kazazedeyi hemen tedavi etmek gibi. Bu tür durumlar fıtraten insanların bildiği insânî şeylerdir. Bunun dışında, insanların imtihan esnasında irâde seçimlerinin farklı olabilmesi nedeniyle, farklı düşünebilecekleri şeyler vardır ki, Peygamberimiz o durumlarda İslâm'ın hükmünü ortaya koyarak, o meseleleri açıklığa kavuşturmuştur.

 SİZ, ŞU DURUMLARDA NASIL DAVRANIYORSUNUZ?

Meselâ; evlilik çağına giren bir kızı, diploma, kariyer veya başka amaçlarla evlendirmeyi geciktirmek, iftar vakti girdiği halde -sözde- nefsi terbiye etme iddiası veya başka düşüncelerle iftarı tehir etmek, bin bir gerekçe uydurarak, sadaka vermeyi sürekli ileriki zamanlara ertelemek, borcunu ödeyecek bir genişliğe sahip olduğu halde, o parayı kendi menfaati için başka amaçlarla kullanmak, aileden ya da akrabadan biri ölünce, cenâzeye eş, dost ve akrabanın yetişmesi için veya başka nedenlerle defin işini ileriki günlere ertelemek, günah işlemeye devam ettiği halde, tevbeyi yaşlılığa veya hacca gitmeyi hedeflediği zamana bırakmak, misafir gelince aç olup olmadığını önemsemeden söze başlamak veya çay, kahve ile 'misafire yemek yedirme' görevini ya tehir etmek yahut da tamamen iptal etmek, namazları dosdoğru kılmayıp tembellik etmek, bazı namazları kaçırmak, bazılarını da son anda hızlı hızlı kılmak ve Allah'ı çok az zikretmek. Yani namazları cemaatle kılma (ikâme etme) ve muhâfaza etme görevinde tembellik göstermek... 

Unutmayalım ki, konu, fıkhen ihtilâflı olsa da, Selef-i Sâlihîn, namaz kılmayanları tekfir etmişlerdir. Bu nedenle Hadîslerdeki, namazın geciktirilmemesiyle alâkalı ifadelerden, -mefhûm-u muhâlif itibariyle- 'kılmasan da olabilir' gibi gayr-i meşru anlam çıkarmak bâtıldır! Peygamberimizin bildirdiğine göre; amellerin en efdali, vaktinde kılınan namazdır.

 Peygamberimiz, yukarıda misaller içerisinde saydıklarımızı bizlere bildirmemiş olsaydı, biz hangi konularda acele etmemiz gerektiği konusunda ittifâk edebilir miydik? Peygamberin Sünnetine itibar etmeyen dünyanın, bu konulardaki amellerine bakarsak bu sorunun cevabını hemen görürüz. İnsanlar bugün itibariyle bir şey söyleseler dahi, o sözün geçerliliği genelde yoktur. Çünkü, insanların psikolojileri her zaman ve şartlarda stabil olmadığı için, farklı bir zaman diliminde veya bir olay karşısında hemen fikir değiştirebilmektedir. Oysa âlemlere rahmet olarak gönderilen âhir zaman Nebî'si bizleri bu konularda aydınlatmıştır. Bu vesileyle, acele edilecek ve teennî ile hareket edilecek durumları öğrenmiş olmaktayız... Salât ve selâm ona olsun. 

·       EN BÜYÜK HABER (NEBE'/KIYÂMET)

Büyük kıyâmetin kopacağı âhir zamanın içerisindeyiz.

Günlük havâdis (hâdiseler, olaylar) ve eşhâsı (şahısları, kişileri) konuşarak ve günlük, geçici ve husûsî hâdiseleri tartışarak bir ömür tüketmek yerine, hayatın merkezine vahyi koyarak, Rızâ-i Bârî istikâmetinde âhiret için hazırlık yaparak ve her an ölecekmiş gibi ölüme ve kabirde sorguya hazırlıklı bir şuur ile hareket ederek yaşamak gerekir.

 Hiç ölmeyecekmiş gibi, dünyaya çakılıp kalmaktan, dünyada uzun emeller peşinde koşmaktan ve bu şekilde Allah'ın Zikrinden gâfil olarak ömür sermayesini tüketip âhirette iflâs edenlerden olmaktan korunmalıyız.

 İnsanlar, dünyanın geçici haberleriyle, magazinleriyle, eğlenceleriyle, boş zamanları katleden boş işleriyle alâkadar olmak yerine, Kur'ân'ın en büyük haber dediği, o en önemli haber (Nebe')'i yani kıyâmeti konuşmalılar ve kıyâmet gerçeğini gündemde tutmalılar! Ecelleri dolunca insanların da kıyâmeti kopacak ve ölecekler, bu dünyanın da bir gün kıyâmeti kopacak ve bu muhteşem düzen yerle bir olacak ve Rabbimiz yepyeni ve sürekli bir düzen kurmak adına dünyanın ömrüne son verecek. İşte o zaman, iman edip sâlih amel işleyenler kurtulmuşlardır. Ama şirk koşanların, inkâr edenlerin, yalanlayanların ve şüphe edenlerin vay hallerine! O gün kâfirler için çok çetin ve korkunç bir gündür! Bugün dünyada birkaç kişiyi ya da bir toplumu belli ölçüde etkileyen bir haber âdeta tüm dünya ajanslarında ilk haber olarak geçiyor. Peki, tüm insanları temelden etkileyen ve kendisinden kaçış olmayan kıyâmetin haberi neden hayatın geçici haberleri arasında kayboluyor? En büyük haber (Nebe') neden insanların gündemlerinde yer bulamıyor? Neden onu konuşmuyor insanlar? Şunları veya bunları, falanların ne yaptığını, filanların ne yapmadığını konuşmak kime ne kazandırır? Bu geçici hâdiselerin kazanımları, âhiretin kazanımlarından daha mı hayırlıdır? Elbette ki, hayır! O halde, aklıselim her insanın gündeminde bir takım insanların isimleri ve karmakarışık olaylar değil, Hâkîm olan Allah'ın verdiği haberler olmalıdır! O haberler, insanların kurtuluş reçetesidir. Onları bilmeden ve dikkate almadan bu uzun yolculukta menzile varılamaz!

Rasûlullah, Mekke müşriklerine kıyâmetten haber verince, müşrikler aralarında tartışmaya ve Peygamberimize çeşitli sorular yöneltmeye başladılar:

“Bu ne tuhaf bir haberdir. Biz ölüp de kemiklerimiz toz toprak olduktan sonra tekrar mı diriltileceğiz? Bu imkânsız bir şeydir! Gelmiş geçmiş tüm insanlar tekrar yaratılacaklar ve ayağa kalkacaklar öyle mi? Dünyanın bu muazzam nizamı alt üst olacak, güneşin ışığı sönecek, ay ışığını kaybedecek, yıldızlar bulundukları yörüngelerinden sağa sola fırlayacaklar, denizler kaynayacak, şu devasa dağlar bulundukları yerlerinden sökülüp parçalanacak ve âdeta bir pamuk parçası gibi uçuşacaklar, öyle mi? Bunlar akıl almaz şeylerdir! Muhammed’i biz akıllı sanırdık ama onun artık aklını oynattığını sanıyoruz” diyorlardı.

Peygamberimiz, müşriklere kıyâmetten bahsedince, Nebe’ Sûresinin üçüncü Âyetinde de geçtiği gibi, aralarında ihtilâfa düştüler. Yani onlar bu haber konusunda farklı yorumlar yapmaya başladılar ve bu meselede ortak bir akîde birliğine sahip olamadılar. İşte hakkın geldiği yerde bâtıl bu şekilde paramparça olur. Çünkü onların inanç sistemleri bozuktur. Asırlardır savundukları fikirleri konusunda hemen ayrılığa düşerler. Aynen Mekke müşrikleri de öyle oldu! Onlardan bazıları, öldükten sonra dirilmeyi, -Hristiyanlığın da etkisiyle- kabul etmekle beraber, bu dirilişin bedenle değil, sadece ruhlarla olacağını iddia ediyorlardı. Bazıları, öldükten sonra dirilme konusunda tereddüt içerisinde idiler. Bazıları da, öldükten sonra dirilmeyi kesinkes inkâr ediyorlardı.

Rabbimiz: “Birbirlerine neyi soruyorlar? Kendilerinin o büyük haber hakkında anlaşmazlığa düştükleri o büyük haberi mi? Hayır, (sormaya gerek yok). Yakında bileceklerdir. Sonra yine hayır. Onlar ileride bileceklerdir…” (Nebe’: 1-5) buyurarak, onların kıyâmet gerçeğiyle yakında yüz yüze geleceklerini haber vermektedir.

Müşrikler ve kâfirler, kıyâmeti, öldükten sonra dirilmeyi ve öldükten sonraki hayatı uzak görerek -câhilce- bazı sözler sarf ediyorlardı!

“Bilâkis kendilerine içlerinden bir uyarıp korkutan geldi diye hayret ettiler de kâfir olanlar: ‘Bu şaşılacak bir şeydir’ dediler. ‘Biz öldükten ve toprak olduktan sonra mı (diriltilecekmişiz)? Bu, uzak bir dönüştür.’“ (Kâf: 3)

“İnsan hiç Bizim kendisini bir nutfeden yarattığımıza bakmaz mı? Böyle iken o, apaçık bir hasım olup çıkıyor. Kendi yaratılışını unutarak Bize bir misal getirip dedi ki: ‘Çürümüş haldeki kemikleri kim diriltecek?’ De ki: ‘Onları ilk defa yaratan kim ise, onları diriltecektir. O her türlü yaratmayı en iyi bilendir.’“ (Yâsîn: 77-79)

“Göklerle yeri yaratan, onlar gibisini yaratmaya kâdir değil midir? Evet, (kâdirdir). Ve O, biricik yaratandır, her şeyi en iyi bilendir. O, bir şeyi diledi mi, ona emri sadece ‘ol’ demesidir. O da oluverir.” (Yâsîn: 81, 82)

“Sizi yaratmak mı daha zordur? Yoksa gök(ü yaratmak) mı? Ki onu binâ etti.” (Nâziât: 27)

“Onlar kendileri farkında olmayarak Saatin (kıyâmetin) ansızın kendilerine gelmesinden başka bir şey mi bekliyorlar?” (Zuhruf: 66)

“Artık onlar kıyâmetin kendilerine ansızın gelmesinden başkasını mı gözlüyorlar? İşte onun alâmetleri gelmiş bulunuyor. O halde, (kıyâmet) onlara geldiğinde öğüt almalarının kendilerine ne faydası olur ki?” (Muhammed: 18)

“Hâlbuki Allah, eceli geldiğinde hiçbir kimseyi (ölümü) ertelemez. Allah yaptıklarınızdan hakkıyla haberdardır.” (Münâfikûn: 11)     

Kıyâmeti uzak görenler bilsinler ki, yakında kendi ölümleriyle küçük kıyâmeti yaşayacaklar! Ölüme hazırlıklı olanlardan olmak duasıyla.

Yusuf Semmak

Dipnotlar: