BİR TUTAM POLEMİK!

Toplumda binde bir oranında da olsa, sakalının uzunluğuyla yani bir tutam olmasıyla kendini ön plana çıkarmaya çalışan ve devamlı Müslümanların sakalının bir tutam olması gerektiğini söyleyen hatta -bizzat benim de şâhit olduğum gibi- sakalı bir tutam olmayan Müslümanların arkasında namaz dahi kılmayan aşırı fikirli ve bilgisiz insanlar bulunabilmektedir.

Onlara birkaç sözümüz var...

1. Sakalın bir tutam olacağına dair açık bir Hadîs yoktur.

İhtilâflı konulara önem verdiğinizden daha çok sâlih amellere ve güzel ahlâka yönelmeye önem veriniz! Sakalı kazıtmak haramdır ama sakalın ölçüsünün ne kadar olduğu muhtelefun fîh'dir.

2. Sakallarıyla sivrilmeye çalışan kimseler, bir tutam sakallarını, Allah için mi yoksa riyâ için mi bıraktıklarını tekrar düşünsünler! Ayrıca Müslümanlar arasında sakalında birkaç kılın fazlalığıyla müttakî olacaklarını sanmasınlar! Takvâ sahibi olmak istiyorlarsa imana, sâlih amellere, güzel ahlâka önem versinler. Ve şüpheli şeylerden sakınsınlar.

Peygamberimizin, risâleti boyunca öğretip yerleştirmeye çalıştığı takvâ ve ihsân sıfatını elde etmeye çalışsınlar. Sakalı uzun olmayan Müslümanların sakallarını ölçeceklerine, onların maddî durumu nasıl, onun uzunluğuna ya da kısalığına dolayısıyla ihsâna ve fedâkârlığa tâlip olsunlar! Sakallarıyla mü’minleri incitmeye ve tırmalamaya değil!

3. "Sakalı bir tutam olmayanın arkasında namaz kılınmaz" diye yeni bir bid'at çıkarmasınlar! Sakalın ölçüsü ile fısk’ın zerre kadar alâkası yoktur! İslâm'da fitneye sebep olmanın zann-ı gâliple muhtemel olduğu durumlarda vâcibin dahi terk edilmesinin vâcip olduğunu unutmasınlar. Zira zararları def etmek, menfaatleri celbetmekten daha evlâdır. Bir tutam olup olmaması meselesi fıkhî yönden ihtilâflı olan bir mevzuda farklı bakış açıları nedeniyle kardeşliğe zarar vermesinler!

Nefse uyarak, Müslümanlar arasında ayrılığa neden olmak büyük bir fitnedir! İhtilâflı konularda bir görüşe sarılıp diğer görüşlerle amel eden Müslümanlara müsâmaha göstermemek ve böylece parçalanmaya, ayrılığa ve hizipleşmeye vesile olmak haramdır!

Sözü Üstad Mevdûdî rahımehullâh’a bırakalım:

"Kılık-kıyafet ve şekil-şemâil gibi zâhirle; yani dış görünüşle ilgili Peygamber Efendimizin yaptığı tüm yönlendirmeler, Medîne döneminin son 5-6 yılına aittir. Bundan önce Peygamber Efendimiz 15-16 sene kendi tâbiîlerinde, takvâ ve ihsânın -Kur'ân-ı Kerîm ve Hadîs-i Şerîflerde ayrıntılı kalıpları beyan buyrulmuş olan- sıfatlarını vücûda getirmek için uğraştı...

Sakalla ilgili olarak Nebî aleyhisselâm hiçbir miktar belirlememiştir. Sadece bırakılmasını buyurmuştur. Eğer sakal bırakırken fâsıkların şeklinden kaçınırsanız ve genel olarak örfte sakal olarak tanımlanan mikdarda sakal bırakırsanız (yani onu gördüğünde herhangi bir şahısta sizin birkaç günden beri sakalınızı kesmediğiniz şüphesi uyanmamalı), Fıkıh ehlinin istinbât ettikleri şartlara tamamen uyup uymasa da Şâri'nin isteği yerine gelmiş olur..." (Fetvâlar, 1/193)

İmam Mevdûdî, “büyük âlimlerin (!), sakalın bir tutam uzunlukta olması gerektiği ve bundan daha az sakal bırakanın fâsık olduğunu söylediklerini” ifâde eden bir kişiye şöyle cevap vermektedir:

"Asıl sorulması gereken sakalın miktarının belirlenmesi için o âlimlerin ne gibi delillere sahip olduğudur. Özellikle onların belirledikleri uzunluktan daha kısa sakal bırakanları fâsık olmakla suçladıkları noktada, onlardan fısk'ı nasıl tanımladıklarını sormak gerekir. Büyük büyük (!) âlimlerin Şer’î sınırları ihlâl eden fetvâlar vermelerinden dolayı oldukça üzülüyorum…

Sakalla ilgili olarak Şâri' hiçbir sınır belirlememiştir. Ulemânın belirlemek için uğraştığı sınır behemehâl istinbâtla ilgili bir şeydir. İstinbâtla ortaya konulmuş hüküm, Nassın sahip olduğu dereceye sahip değildir..." (Fetvâlar, 1/197)

Selef ulemâsı, sahâbenin şemâili hakkında uzun uzadıya açıklamalar yapmış olmasına rağmen, neden onların sakallarının miktarı hakkında birkaç sahâbî dışında birşey yazmamışlardır?

"Esmâu'r-Ricâl ve Siyer kitaplarında araştırmalarım neticesinde iki-üç sahâbîden başkasının sakalının miktarı hakkında bir bilgiye sahip olamadım. Sahâbenin şemâili hakkında sayfalarca yazılıp çizilmesine rağmen onların sakallarının ne kadar olduğu hakkında bir şey yazılmamıştır. Bundan da Selef ulemâsı arasında sakalın uzunluğu meselesinin ne kadar önemsiz ve dikkate değmez bir şey olduğu anlaşılabilir. Bununla beraber müteahhirûn ulemâsı arasında bu mesele üzerinde oldukça fazla durulmuştur..." (Fetvâlar, 1/197, 198)

Sakalın uzunluğu mu yoksa fedâkârlık ve vefâkârlığın uzunluğu mu önemlidir?

"Yeter ki herhangi bir kimsenin Allah yolundaki fedâkârlıkları ve vefâkârlıkları uzun olsun da, sakalları kısa olsa da, o kadar büyük bir zararı olmayacaktır. Ama fedâkârlık ve vefâkârlığı kısa olursa, inanın ki, sakalı ne kadar uzun olursa olsun fayda vermeyecektir. Hatta Allah Teâlâ yanında hilekârlıktan dolayı hesaba çekilmesi de uzak bir ihtimâl değildir..." (Fetvâlar, 1/198, 199)